Provova te kerkoj ne Google fjalet “albanian banking“, sic do kerkonte cdo investor i huaj para se te vinte kembe ne token shqiptare. E shihni ne ndonje vend Banken e Shqiperise? A shihni ndonje nga bankat shqiptare, cilendo prej tyre? Sot, ne 8/11/2006, ky kerkim nuk liston ne faqe te pare asnje banke shqiptare. Raporte e organizma te huaj dalin ne Google si burime autoritare per bankat ne Shqiperi, por jo Banka e Shqiperise. Faqja e Bankes se Shqiperise ekziston, ajo eshte www.bankofalbania.org. Google per kete faqe ka indeksuar vetem faqen kryesore dhe disa PDF te downlodueshme, por asnje nga informacionet e tjera te faqes. Pse? Sepse faqja e Bankes se Shqiperise vuan nga “desktopizmi”. Eshte faqe web por eshte programuar si te ishte aplikim desktop. Gjithe ajo faqe eshte programuar sipas nje modeli event-based, sic programohet nje nderfaqe aplikimi desktop, por jo nje faqe Web. Cdo klikim ne faqen e bankes perkthehet ne nje event (ngjarje) ne motorin e faqes - por Web-i NUK punon me evente - Web-i punon me URL dhe URI (Uniform Resource Locator/Uniform Resource Identifier). Ajo faqe nuk ka asnje URL pervec URL se faqes kryesore (cfare koincidence qe Google ka indeksuar vetem faqen kryesore…). Nuk ju besohet? E shohim bashke:

Me duhet raporti vjetor 2005 i Bankes se Shqiperise, vetem fjala e guvernatorit te bankes. Ok, po shkoj te www.bankofalbania.org, dhe do kerkoj te kerkimi i faqes. Moooos! Nuk ka kuti kerkimi… Ka vetem nje menu ne krah te majte me emer “Publikime dhe Kerkim”. Oooook, me duket se e gjeta. Kerkim kerkim kerkim…. Ja, “Kerkime dhe materiale diskutimi”. E klikoj, zemra me dridhet nga emocioni, jam gati te therras “Gooool” pavaresisht se ka mbaruar me kohe kampionati, por “goli” im perfundon si traversa e Roberto Baggios ne 1994… “Kerkimi” eshte kerkim ne kuptimin e studimit, jo kerkim ne faqe…

Ok, prape tek menuja. Kerkim kerkim kerkim … nuk ka kerkim, po ka nje gje qe thote “raporti vjetor”. Klikoj. Pres. Pres. (Pse po pres kaq shume xhanem?) Nejse, me ne fund hapet - para syve me shfaqet raporti vjetor, ku nje nga linket eshte fjala e guvernatorit. Me ne fund - wheeewwww - e gjeta! (Me vjen ne mendje ajo Eureka e Arkimedit, por e permbaj veten). Ne ate cast, pa meshire me nderpret zilja e telefonit. Drejtori kerkon dicka tjeter urgjent, keshtuqe duhet ti bej bookmark linkut qe gjeta dhe te merrem neser me raportin vjetor. Klikoj ne te djathten mbi link per ti bere bookmark, por nje gje me terheq vemendjen: Pamja e linkut ne status bar:
javascript:GoTo('thisPage?event=middle.link_Me(....)')
Link JavaScripti… Keto nuk behen bookmark sepse qe te punojne kane nevoje per kontekstin e faqes, po une po te dija kontekstin e faqes nuk kisha nevoje ti beja bookmark… Ok, te pakten do i bej bookmark faqes ku jam qe neser te kthehem prape ketu, se pastaj nje klikim me ndan nga raporti qe me duhet. Ne fund te fundit edhe JavaScripti ka vendin e vet neper faqe. Shkoj te bej bookmark te menuja siper, dhe me terheq vemendjen URL ne addressbar: www.bankofalbania.org. Gjithe keto klikime, gjithe ato menu, dhe jam prape aty ku isha, ne homepage? Cfare URL ka kjo faqe e bankes ku jam tani? Une nuk e gjej dot… Nuk ka URL - gjithe faqet e brendshme te sitit dalin ne te njejten adrese, www.bankofalbania.org… E vetmja gje qe me mbetet eshte te marr nje cope leter, dhe te shkruaj:

E dashur Qefke,
per te gjetur fjalen e guvernatorit ne raportin vjetor 2005 te Bankes se Shqiperise, shko te www.bankofalbania.org, kliko mbi “Publikime dhe kerkim”, pastaj te “Raporti Vjetor”, pastaj te fjala e Guvernatorit.
Me dashuri, Ollga.

E keni parasysh ate komanden “File -> Send link by email”? Gjithmone kam menduar se ishte aty vetem per te evituar kete komunikim alla-Ollga. Pse duhet te ndertohet nje faqe pa asnje URL, qe te vetmen menyre per te komunikuar adresen e ka si puna e adresave postare te Bregu i Lumit: Pallati i kuq, pas pallatit te ri jeshil, kthesa majtas, ec edhe 100 metra. Seriozisht, zevendesoni fjalet dhe shikoni si duket: Pallati “te menuja”, pas pallatit “www.bankofalbania.org”, aty te ajo furra e bukes qe thote “Raporte vjetore”, ec edhe pak nga mesi.

E di qe tani do jeni duke menduar “Po ky c’ben keshtu si kinez per nje bookmark te thjeshte?”. Jo miq, nuk eshte per nje bookmark: eshte sepse gjithe keto qaravitje qe po bej une ketu i bejme nga pak te gjithe, ndoshta pa i vene re. Rasti i mesiperm per Banken nuk eshte i sajuar, me ka ndodhur mua personalisht kur zyres sone te finances i duheshin disa te dhena nga Banka e Shqiperise, dhe vertet qe ua dhashe me leter alla-Ollga sepse nuk mundja ndryshe. Por, me keq akoma, programimi i faqeve ne kete menyre ben qe Google dhe gjithe motoret e tjere te kerkimit te mos i indeksojne ato faqe:

1. Motoret e kerkimit nuk perdorin Javascript, njelloj sikur une te caktivizoj JavaScriptin ne browser. Prandaj, keto linke Google nuk i ndjek fare.
2. Edhe sikur motoret e kerkimit ti ndjekin keto linke, nuk i indeksojne dot kurre sepse ato linke kane nevoje per kontekstin ku zbatohen, dhe konteksti eshte URL/URI.
3. Edhe sikur ti indeksonin, keto linke jane programuar te perdorin metoden POST per te marre faqen e kerkuar, njelloj si te ishin formulare te zakonshem abonimi. Motoret e kerkimit nuk i ndjekin keto lloj linkesh me POST sepse po ti ndiqnin do shkaktonin probleme ne funksionimin e faqeve duke bere dergime false formularesh. Per te patur linke qe ndiqen nga motoret e kerkimit, perdoret metoda GET.

Ja pra, kjo eshte arsyeja pse banka jone kombetare nuk del askund ne Google pervecse po ta kerkosh me emer, dhe arsyeja pse asgje nga ajo banke nuk eshte e indeksuar ne Google. Dhe keto jane simptomat tipike te nje aplikimi Web te programuar si te ishte per desktop. Nje rrjet lokal faqja e Bankes se Shqiperise do qe e pranueshme - jo optimale, por e pranueshme. Ne Internet jo. Mos me keqkuptoni, nuk kam asgje kunder programimit apo designit te faqes, por thjesht kunder faktit qe eshte ideuar gabim qe ne fillim, sepse nuk respekton kerkesen dhe konvencionin numer 1 te Web-it: cdo informacion (resource) duhet te kete nje adrese (locator/identifier) me nje format te caktuar (uniform): pra URL ose URI.

Duke bere verejtje per faqen e Bankes se Shqiperise nuk dua te nenkuptoj se vetem faqet shteterore vuajne nga gafa te tilla. Shikoni www.vodafone.al, te programuar ne menyre identike, dhe qe deri ne dt 8/11/2006 ka te indeksuar ne Google vetem tre faqe. A thua Vodafone nuk pyet nese ofertat e saj nuk gjenden lehte ne Web? A thua Vodafone nuk i vjen keq kur une nisem ti dergoj nje miku URL e faqes per te pare cmimet e ulura te Vodafone, qe te marri dhe ai nje numer me kontrate, por heq dore nga kjo pune sepse nuk kam ku ta gjej URL e faqes? Deri ne kete cast gjithe kjo qe kam shkruar ka qene nje diskutim teknik, ndoshta dhe me idealizem te tepruar e me bindje te verber ndaj standardeve e konvencioneve. Por, kur ky diskutim perkthehet ne kliente te humbur per Vodafone dhe kompanite e tjera qe vuajne nga desktopizmi, besoj se ka goxha vlere praktike - vleren e lekeve te mia qe s’po hyjne ne xhepin e tyre sepse une nuk mund te gjej informacionin qe kerkoj. Tring-tring, tring-tring, tring-tring